Procen rozwoju siły wytwórczej - Strona 5 z 5

Category Procen rozwoju siły wytwórczej

Nauka jest źródłem rozwoju techniki i produkcji

Do rozwoju nauki przyczyniają się również wszelkie wynalazki, zarówno te, jakie opracowane zostały w sposób empiryczny, jak i te, które zrodziły się przez wykorzystanie teorii naukowych. Badania maszyny parowej przyczyniły się do powstania i rozwoju termodynamiki. Poznanie uzyskane w toku stosowania fotokomórek przyczyniło się do rozwoju nauki o fotonach- Zatem wynalazki i innowacje techniczne mają nie tylko znaczenie praktyczne, lecz również poznawcze.

dalej

Rozwój techniki dokonuje się dzisiaj na podstawach naukowych

Stąd też wynalazki i innowacje techniczne rodzą się w sposób podobny co nowe teorie naukowe. W zasadzie w pierwotnej swej postaci wynalazek i innowacje techniczne są koncepcjami wynikającymi z naukowych przesłanek. Stąd też nic dziwnego, że wiele wynalazków zrodziło się w trakcie tzw. badań czystych, a wiele odkryć naukowych dokonanych zostało w trakcie przekształcania wynalazku w innowację techniczną, a więc > w ramach badań stosowanych, a nawet prac rozwojowych.

dalej

Logika odkrycia naukowego

Prace z wynalazczości 34 na wybór odpowiednich środków w sytuacjach, dla których nie ma jeszcze racjonalnych i naukowych rozwiązań. Dlatego też systemowe ujmowanie procesu badań i prac rozwojowych w sposób, który by pozwalał na jego regulowanie i sterowanie za pomocą maszyn cybernetycznych, wydaje się mało realne, bo wiele podstawowych elementów tego procesu jest wielce niepewnych i nie da się ich ująć w formuły ilościowe. Ilościowo nie da się ująć przede wszystkim wielkości niezbędnych nakładów oraz wyników badań i prac rozwojowych.

dalej

Społeczno-ekonomiczne uwarunkowanie rozwoju techniki cz. II

Rozwój techniki w warunkach gospodarki kapitalistycznej w przeważającej mierze determinowany jest przez mechanizm rynkowy. Rozwija się te rodzaje technik i te gałęzie produkcji, które są najbardziej rentowne dla przedsiębiorstw. Ingerencja państwa na rzecz rozwoju nauki i techniki związana jest również z mechanizmem rynkowym w tym sensie, .że realizację projektów badawczo-rozwojowych uznanych za pożądane z państwowego punktu widzenia powierza się prywatnym przedsiębiorstwom, przez co zwiększa się społeczne koszty rozwoju techniki. Przedsiębiorstwa czerpią ogromne zyski z ‚realizacji projektów badawczo-rozwojowych, których same ze względu na ich koszt w zasadzie nie mogłyby podjąć. Indywidualna efektywność gospodarowania w warunkach gospodarki kapitalistycznej nie jest społeczną efektywnością,

dalej

Matematyka w produkcji

Matematyka jest niezbędna przede wszystkim w tworzeniu i stosowaniu automatycznych środków produkcji, samoregulujących i sterujących urządzeń. W ten sposób matematyka wiąże się z cybernetyką, która zajmuje się właśnie badaniem praw sterowania i regulacji. A ponieważ automatyczne sterowanie i regulowanie produkcji opiera się na przenoszeniu i przetwarzaniu informacji, bo tylko na ich podstawie można określone procesy regulować i nimi sterować, więc istotną częścią cybernetyki jest informatyka. Stąd też często cybernetykę określa się jako naukę o maszynach informacyjnych95. Istotą jej jest to, że one mogą przetwarzać informacje, z określonych informacji opracować inne informacje. Informacja w sensie technicznym jest uporządkowanym szeregiem znaków. Maszyna cybernetyczna może je przetwarzać. Przetwarzanie to dokonuje się na podstawie praw przyczynowych za pomocą urządzeń sterowniczych i regulujących, które również powiązane są wzajemnie w sposób przyczynowy. Porządek przetwarzania określony jest przez program, który jest również układem znaków, opracowanych na podstawie dokładnej znajomości wszelkich zależności – ujętych w sposób matematyczny – procesu, który ma być regulowany. Zatem opracowanie odpowiedniego programu maszyny cybernetycznej dla określonych procesów produkcyjnych wymaga ujęcia tego procesu w formuły matematyczne96. W zakresie cybernetyki zespolenie naukowo-technicznej teorii i technicznej praktyki jest tak ścisłe, że niektórzy teoretycy proponują takie pojęcie cybernetyki, w którym splatają się teoria i praktyka lub nauka i technika. Karl Steinbuch rozumie przez cybernetykę z jednej strony „zbiór określonych modeli myślenia (regulację, przekazywanie i przetwarzanie .informacji)”, a z drugiej „ich zastosowanie w technice i w innych dziedzinach”97. Natomiast według H. Franksa „cybernetyka jest ogólną, matematyczną teorią procesów i systemów przetwarzania informacji, jej konkretyzacją w odniesieniu do fizycznych, fizjologicznych lub psychologicznych procesów i systemów oraz techniczną realizacją lub zmianą tych procesów i systemów”98. Krótko: cybernetyka jest teorią i techniką informacji oraz systemów przetwarzania informacji.

dalej

Instytuty badawcze

Wyrazem obiektywnych prawidłowości rozwoju nauki (jej specjalizacji i integracyjnych trendów) jest uspołecznienie procesu badań. Poznanie naukowe, szczególnie w zakresie badań związanych z tworzeniem nowej techniki, wymaga dziś współpracy naukowców z wielu dziedzin. Informacje niezbędne do opracowania i zrealizowania nowej koncepcji technicznej pochodzą na ogół z bardzo różnych dyscyplin naukowych. Dziś wynalazki i innowacje techniczne w przeważającym stopniu są efektem współpracy bardzo wielu ludzi, a nie dziełem jednostek. Im bardziej określone przemysły mają charakter naukowy, tym większe znaczenie mają w nich wynalazki zespołowe. Na przykład w USA w całym przemyśle patenty na wynalazki zespołowe stanowiły w r. 1954 61% ogółu patentów: ale w przemyśle chemicznym odsetek ten wynosił 85%, w telekomunikacji 72%. W Wielkiej Brytanii patenty dla wynalazców zespołowych stanowiły w 1955 r. 68% ogółu przyznanych patentów, ale w przemyśle elektronicznym udział patentów na wynalazki zespołowe wynosił 97%, w chemicznym 95%, elektrotechnicznym 95% 9. Badania naukowe nawet w ściśle wyspecjalizowanych dziedzinach są coraz bardziej skomplikowane i uzyskanie w nich poznania wymaga współpracy wielu pracowników. Stąd też w literaturze naukowej wzrasta bardzo poważnie ilość i udział opracowań zespołowych. Na początku naszego stulecia 82% wszystkich publikacji naukowych należało do pojedynczych autorów, a w r. 1968 ten wskaźnik obniżył się do 33% 10.

dalej

Metoda projektowania technicznego

Projekt zaakceptowany staje się z kolei przedmiotem realizacji. Nadaje się mu formę materialną, w jakiej innowacja może być przydatna produkcyjnie. Prace, jakich wymaga ta transformacja, określa się ogólnie jako prace rozwojowe. Problemy, jakie rozwiązuje się w procesie realizacji projektów technicznych, wymagają współpracy wielu specjalistów, przede wszystkim konstruktorów, technologów, materiałoznawców itd. W realizacji projektów nieodzowny jest również udział ekonomistów, którzy określić mają dopuszczalne koszty produkcji, wielkość niezbędnego rynku zbytu itd. Wymogi natury ekonomicznej determinują ostatecznie wszelkie parametry techniczne.

dalej

Nauki przyrodnicze i techniczne cz. III

W świetle powyższych stwierdzeń technikę można ujmować jako wykorzystywanie przyrody do celów ludzkich, jako wytwarzanie pewnych materialnych dóbr na podstawie odpowiedniej wiedzy i umiejętności w określonym i zorganizowanym procesie produkcji. Tylko poprzez poznanie prawidłowości świata materialnego tworzyć można dzieła techniczne i rozwijać odpowiednie procesy wytwórcze. Wszystkie one są oparte na wykorzystywaniu zjawisk i procesów naturalnych. Zarówno zjawiska przyrody, jak i techniki podlegają w zasadzie tym samym prawidłowościom i dlatego jedne i drugie stanowią potencjalny przedmiot badań zarówno nauk przyrodniczych, jak i technicznych.

dalej

Społeczno-ekonomiczne uwarunkowanie rozwoju techniki cz. III

Od czasu rewolucji przemysłowej rozwój nauk był ściśle związany z rozwojem produkcji materialnej. Nauka w swoim rozwoju coraz bardziej była zależna od zadań natury technicznej, jakie wysuwało społeczeństwo ze względu na swoje potrzeby produkcyjne. Rozwój astronomii i matematyki w wieku XVI i XVII stymulował potrzeby nawigacji. Później w wieku XIX krąg zainteresowań naukowych ogarnia całość działalności przemysłowej: urządzenia mechaniczne, energię, transport, chemikalia itd. Szybki rozwój wykazuje również biologia. Szczególnie pilna staje się w wieku XIX potrzeba wzrostu produkcji rolniczej zarówno na rynek krajowy, jak i na eksport. Wiek XX – to przede wszystkim rozwój informatyki, elektroniki, cybernetyki, techniki systemowej, energii jądrowej i telekomunikacji44. Najszybciej też rozwijają się te nauki, których wyniki mogą być użyteczne w rozwiązywaniu problemów, jakie wysuwają nowe gałęzie produkcji i nowe rodzaje techniki. Dziś fizyka rozwija się wolniej niż 20-40 lat temu, natomiast o wiele szybciej rozwija się biologia molekularna. Rozwijają się nowe rodzaje nauk: radiologia, radiobiologia, radioastronomia, radio- chemia itd. Badania nad silikonami podjęto stosunkowo niedawno, albowiem stwierdzono ich praktyczne znaczenie. Wcześniej nie budziły one większego zainteresowania 45.

dalej

Nauka nie jest samodzielnym elementem sił wytwórczych

W literaturze radzieckiej wypowiadane są kontrowersyjne poglądy odnośnie do charakteru nauki jako siły wytwórczej. Wielu, jak np. A. Kuzin i I. W. Marków, uważa, że nauka jest szczególną samodzielną siłą wytwórczą produkcji materialnej26. Przeważa jednak zdanie, że nauka tylko przez materializowanie w pozostałych elementach sił wytwórczych staje się czynnikiem produkcji27.

dalej

Badania podstawowe, stosowane i rozwojowe

Rozróżniamy dwa pojęcia innowacji technicznej: a) pojęcie innowacj: jako efektu realizacji określonej idei technicznej – i w tym przypadku innowacja jest ulepszonym luib nowym produktem, albo ulepszonym lub nowym procesem wytwórczym — oraz b) pojęcie innowacji jako procesu, w którym dokonuje się przekształcenie koncepcji technicznej w taką formę materialną, która kwalifikuje się do produkcyjnego wykorzystania w postaci metody wytwórczej lub określonego produktu.

dalej

Prace rozwojowe są dalszą kontynuacją badań

Badania stosowane można uznać za kontynuację badań podstawowych, albowiem mają one na celu konkretyzację poznania podstawowego w sposób, który by umożliwiał wykorzystanie tego poznania do rozwiązań technicznych i produkcyjnych. W badaniach stosowanych dokonuje się przekształcania nauki w bezpośrednią siłę wytwórczą i w tym procesie rolę szczególną odgrywają nauki techniczne, które mają na celu stworzenie teoretycznych podstaw dla innowacji technicznych.

dalej