Procen rozwoju siły wytwórczej - Strona 3 z 5

Category Procen rozwoju siły wytwórczej

Empirię można uznać za przedsionek poznania teoretycznego

Eksperymentalne poszukiwania niezbędne były również w tworzeniu nadprzewodników lub efektywnych katalizatorów 12. W technicznym i produkcyjnym działaniu wykorzystuje się ogromny zasób wiedzy know-how, wiedzy, która rodzi się nie na gruncie poznania naukowego, lecz poprzez produkcyjne doświadczenie. Dotyczy ona , wszelkich technicznych i organizacyjnych warunków efektywnego wykorzystywania różnych środków technicznych i rozwijania procesów pro- dukcyjnych. Bez tej wiedzy wszelkie innowacje techniczne mogą być bezużyteczne. Stąd też podobnie jak opatentowane wynalazki wiedza ta jest przedmiotem licencji, a więc podlega ochronie na równi z teoretyczną wiedzą techniczną 1S.

dalej

Funkcjonowanie nauki jako bezpośredniej siły wytwórczej

Należy podkreślić, że nauka w charakterze bezpośredniej siły wytwórczej działa przede wszystkim w bezpośrednim procesie produkcyjnym, natomiast jeśli chodzi o produkcję w szerokim znaczeniu (obejmującą wszystkie fazy procesu reprodukcji gospodarczej począwszy od badań i prac rozwojowych poprzez konstrukcje, wdrażanie, bezpośrednią produkcję aż do zbytu), to jej głównym czynnikiem pozostaje nadal człowiek. Zresztą człowiek pozostaje najważniejszą siłą wytwórczą w tym sensie, że on bezpośrednio lub pośrednio wykorzystuje naturalne siły wytwórcze i jest twórcą wszystkich technicznych i technologicznych procesów oraz twórcą wszelkiej nauki użytecznej w procesie produkcji.

dalej

Sens wysiłków badawczo-rozwojowych

Z ekonomicznego punktu widzenia sens mają wysiłki ‚badawczo-rozwojowe, które możliwie najszybciej zostaną zastosowane w produkcji. Ze względu na szybki wzrost poznania naukowego istniejący zasób wiedzy naukowo-technicznej podlega bardzo szybkiej deprecjacji. W literaturze radzieckiej uznaje się, iż roczna stopa deprecjacji wiedzy wynosi 10% 50. Szybki postęp techniczny sprawia, że ekonomiczna żywotność innowacji technicznych jest krótka i coraz krótsza: w odniesieniu do wyposażenia technicznego wynosi ona 7-8 lat, a dla materiałów syntetycznych 4-5’ lat. Stąd też w literaturze zachodniej stwierdza się, że wiedza techniczna zachowuje wartość w sensie ekonomicznym przez lat 4 i w ciągu tego okresu wszelkie nakłady na badania i prace rozwojowe powinny być całkowicie zamortyzowane51. Z tego też względu uważa się, że koszty badań i prac rozwojowych nie mogą przekraczać .20% ceny sprzedaży produktu, z którym związane są te koszty.

dalej

Prawa przyrody, prawa techniki

Często zaprzecza się istnieniu odrębnych praw techniki. Stwierdza się, że nie ma specyficznych prawidłowości technicznych odrębnych od prawidłowości przyrody, że techniczne konstrukcje podlegają całkowicie tym samym prawom, co procesy przyrody. I wśród marksistów wyraża się pogląd, że w zasadzie nauki techniczne są naukami przyrodniczymi, że nauki techniczne są po prostu stosowaną nauką przyrodniczą. Oznaczałoby to, że nauki techniczne nie posiadają odrębnych teorii i że nie ma obiektywnych prawidłowości technicznych66. Istnieją tylko „techniczne formy” wykorzystywania praw przyrody. W literaturze marksistowskiej przeważa jednak pogląd, że zjawiska techniki podlegają nie tylko prawidłowościom przyrody, lecz wykazują odrębne specyficzne zależności. Przede wszystkim abstrakcyjne teorie naukowe nie znajdują na ogół bezpośredniego zastosowania w produkcji materialnej i wymagają odpowiedniego przekształcenia, skonkretyzowania w teoriach technicznych.

dalej

Prace rozwojowe nad projektem nowego produktu lub procesu

Z punktu widzenia ekonomicznego szczególnie ważne jest dążenie do jak największej prostoty rozwiązań technicznych przez stosowanie zasad ujednolicania, typizacji i standaryzacji technicznych procesów, poszczególnych elementów i ich zespołów. Chodzi o to, aby ilość podstawowych elementów, których ‚kombinacje pozwalają na różne rozwiązania techniczne, była jak najmniejsza. Ponieważ techniczne rozwiązania podlegają przyśpieszonemu procesowi ekonomicznej deprecjacji, wskazane jest, żeby w każdym rozwiązaniu technicznym był jak największy udział elementów nie zmieniających się lub słabo zmieniających się. W ten sposób możliwe staje się realizowanie w zakresie badań i prac rozwojowych jakościowo nowych i efektywnych rozwiązań za pomocą względnie dużego udziału idei znanych i istniejących już elementów materialnych. Ułatwia to również szybkie wdrażanie innowacji technicznych do produkcji. Jest to nieodzowna przesłanka włączania nowych osiągnięć naukowo-technicznych do procesu reprodukcji, kształtowania urządzeń produkcyjnych w sposób pozwalający na ich stalą modernizację oraz umożliwiający efektywne formy ich konserwacji i remontów20.

dalej

Środki techniczne stosowane w produkcji

Nauka materializuje się w narzędziach pracy w sposób dwojaki: w ich fizycznej, rzeczowej formie, w ich strukturze konstrukcyjnej oraz w ich działaniu, w planie funkcjonalno-technologicznym30. Chodzi tu przede wszystkim o sposoby mechanicznego, fizycznego lub chemicznego oddziaływania na przedmioty pracy i wszelkie inne procesy stosowane w produkcji dóbr i usług materialnych. A Majzel podkreśla, że właśnie w procesie funkcjonowania środków pracy zawarta w nich nauka (są one bowiem skonstruowane zgodnie z wymogami obiektywnych praw przyrody i techniki dla spełnienia określonych funkcji produkcyjnych), uprzedmiotowione w nich zasady naukowe zostają bezpośrednio „przetransponowane na przedmiot pracy, a zatem nauka realizuje się jako element sił wytwórczych.

dalej

Spirala nauka-technika

Prawem spirali rozwoju techniki G. Dobrow nazywa wykorzystywanie tych samych idei naukowych dla rozwiązywania różnych problemów technicznych, a więc zjawisko powtarzalności określonej zasady naukowej w różnych rodzajach techniki: np. powrót współczesnej metalurgii do wykorzystywania konwertorowej metody wytopu stali z zastosowaniem tlenowego nadmuchu 33.

dalej

Projektowanie innowacji technicznych

Plany rozwoju naukowo-techniczngo są podstawą projektowania technicznego. Projektowanie techniczne jest procesem selektywnego stosowania istniejącego zasobu wiedzy ogólnej i technicznej celem uzyskania określonego przedmiotu lub procesu technicznego zaspokajającego określoną potrzebę. Niekiedy stwierdza się ogólnie, że projektowanie techniczne jest działaniem, które ma na celu zaspokojenie potrzeb ludzkich( za pomocą czynników technicznych 37. Ze względu na twórczy charakter projektowania technicznego często w definicji akcentuje się, że projektowanie to jest sztuką osiągania pożądanych rezultatów na podstawie

dalej

Nieprzewidziane zmiany w zakresie zaplanowanych zadań,

Dotychczas wszystkie organizacyjne formy badań i prac rozwojowych kształtowały się na ogół w sposób empiryczny. Przez długi czas nie było większego zainteresowania teoretycznego dla problemów organizacji i strategii badań i prac rozwojowych. Od kilku lat jednakże rozumie się, że bez właściwej organizacji badań i prac rozwojowych nie może być efektywnego postępu nauki i techniki. Dlatego też wiele instytutów badawczych podjęło szerokie poszukiwania najbardziej racjonalnych form organizacyjnych oraz- metod opracowywania i realizowania projektów prac rozwojowych. Przedmiotem teoretycznych analiz są między innymi: 1) strategia badań i prac rozwojowych, 2) zasady podejmowania decyzji w różnych fazach realizacji projektu, np. jak wielkie powinny być zespoły badawcze dla różnego rodzaju projektów, jakie powinny być proporcje między pracownikami różnych specjalności, o różnym poziomie kwalifikacji itd. Zasady podejmowania decyzji dotyczą również problemu, jak można zwiększyć efektywność poszczególnych faz. Jak można doskonalić wiedzę, gdy rozpoczyna się realizacja określonego projektu bez dostatecznej informacji naukowej? Czy w realizacji określonego projektu można stosować najnowocześniejsze techniki, które nie zostały jeszcze sprawdzone? Czy jest bardziej celowe realizować projekty tanie, ale o krótkim okresie żywotności, czy też drogie, ale o dłuższej żywotności?

dalej

Żyjemy w dobie rewolucji naukowo-technicznej

Jej istotę stanowi fakt, iż rewolucyjne przemiany w nauce są ściśle sprzężone z jakościowymi zmianami techniki. Nauka w decydującej mierze określa rozwój techniki, sama zaś w swoim rozwoju uzależniona jest zarówno od potrzeb techniki, jak i od środków technicznych w postaci aparatury, urządzeń itd. Fakt ten jednakże nie może być przesłanką do stwierdzenia, że „w dobie rewolucji naukowo-technicznej żadna technika nie rodzi się na ogół na gruncie empirycznego doświadczenia, lecz w wyniku naukowego poznania, to znaczy przyjmuje w pełni naukowy charakter”. Tak twierdzi K. Tessman, który – po pierwsze – empirycznej wiedzy nie zalicza do wiedzy naukowej i który – po drugie – uznaje, że wszelki rozwój techniki w warunkach rewolucji naukowo-technicznej dokonywać się może tylko na gruncie teoretycznego poznania 7. Trudno ten pogląd podzielać. W literaturze przeważa raczej pogląd, że wiedza empiryczna jest częścią poznania naukowego i że „technika nigdy nie zrezygnuje z empirycznej drogi rozwoju” 8.

dalej

Filozofia techniki

Ale dopiero w wieku XIX, gdy zaznaczył się szybki rozwój techniki, postawione zostały zasadnicze pytania: jak nowa technika powstaje i co jest jej istotą? Odpowiedź na te pytania daje K. Marks. To człowiek swoją pracą tworzy technikę i tworzy sam siebie. „Chodzi nie o to, by świat interpretować, lecz aby go zmieniać” 52. Rozwój środków produkcji, techniki wyznacza bieg historii. Rozwój techniki toruje drogę do pełnej wolności człowieka w przyszłym społeczeństwie bezklasowym.

dalej